badania USG

U większości noworodków głowa kości udowej powinna pasować do wklęśnięcia w miednicy zwanego panewką. U części noworodków zdarza się jednak, że nie są one jeszcze do końca ukształtowane i proces ich kształtowania zabiera dodatkowo klika tygodni.
W 4-6% noworodków w jednym lub w obu stawach biodrowych panewka jest jednak zbyt płytka lub głowa kości udowej nie dość zaokrąglona. Taki stan określany jest jako rozwojowa dysplazja stawu biodrowego.

Dysplazja stawu biodrowego

Rozwojowa dysplazja stawu biodrowego występuje zwykle od urodzenia, choć niekiedy może się rozwijać później. W pewnych grupach dzieci ryzyko wystąpienia dysplazji stawów biodrowych jest szczególnie wysokie:

• dziewczynki (dysplazja występuje u nich 4-6 razy częściej niż u chłopców),
• dzieci, z porodów pośladkowych
• dzieci, których rodzice lub rodzeństwo urodzili się z dysplazją
• dzieci z ciąży mnogich (bliźniaczki, trojaczki)

Poza rutynowym badaniem klinicznym, polegającym na sprawdzeniu odwodzenia w stawach biodrowych i ocenie występowania tzw. objawów niestabilności, w rozpoznawaniu dysplazji stawów biodrowych podstawowe znaczenie przypada badaniom obrazowym. U małych niemowląt najczęściej wykonuje się badania ultrasonograficzne (USG). Badanie USG stawów biodrowych pozwala ocenić budowę stawu biodrowego, a w przypadku stwierdzenia dysplazji bądź innych zmian patologicznych wczesne rozpoczęcie działań profilaktycznych lub leczenia. Badanie USG umożliwia także monitorowanie leczenia.

Profilaktyka dysplazji stawów biodrowych

Profilaktyka dysplazji stawów biodrowych polega na układanie dziecka na brzuchu czy szerokim pieluchowaniu. Uzyskana dzięki tym zabiegom tzw. pozycja żabki sprzyja właściwemu rozwojowi stawu i często wystarcza, by skorygować niewielką wadę.

Gdy szerokie pieluchowanie i układanie na brzuszku nie przyniosło poprawy, konieczne będzie założenie któregoś ze specjalnych aparatów dowodzących np.: poduszki Frejki czy szelek Pavlika. Powyższe konstrukcje zwykle są bardzo skuteczne, choć najczęściej są źle tolerowane przez niemowlęta, utrudniają bowiem swobodne ruchy i zabawę. Trzeba przyznać, że dla rodziców również mogą być kłopotliwe, ponieważ utrudniają pielęgnację dziecka. Aparaty odwodzące są jednak bardzo skuteczne i po kilku miesiącach można je zdjąć.

Jeżeli dysplazja rozpoznana została zbyt późno lub od początku była zaawansowana, dziecko musi trafić do szpitala, gdzie będzie jakiś czas leżało na wyciągu lub będzie miało założony gips, może się również zdarzyć, że konieczny będzie zabieg operacyjny.

Zgodnie z zaleceniami towarzystw naukowych u noworodków badanie powinno być wykonane dwukrotnie:

• po urodzeniu około 4-6 tygodnia życia,
• oraz około 12-16 tygodnia życia noworodka.

Badanie USG jest nieinwazyjne, bezbolesne i bezpieczne. Do przeprowadzenia badania USG nie jest wymagane specjalne przygotowanie pacjenta.

Badanie USG stawu kolanowego (kolana) odgrywa ogromną rolę w ocenie kolana pourazowego ( po diagnostyce ewentualnego urazu elementów kostnych w badaniu RTG) – pozwala na wykluczenie uszkodzeń i oceny ich rozległości w zakresie aparatu więzadłowego oraz ścięgien. Ponadto w dużym zakresie umożliwia diagnostykę przyczyn bólu, przeskakiwania, blokowania się stawu a także takich objawów jak ograniczenie wyprostu czy zgięcia w stawie.

Badanie USG stawu barkowego przeprowadza się celem diagnostyki bólu, ograniczenia ruchomości ewentualnie ograniczenia siły mięśniowej i zakresu ruchów w stawie. Współcześnie uważa się, że z względu na możliwość przeprowadzenia badania dynamicznego pozwalającego na zobrazowanie poszczególnych składowych stawu w ruchu i prześledzenia ich wzajemnej interakcji jest to metoda pozwalająca w wyczerpujący sposób określić przyczynę większość powszechnie spotykanych stanów dyskomfortu często określanych szerokim pojęciem „bolesnego barku".
Najczęściej spotykaną przyczyną ograniczenia wydolności stawu barkowego jest całkowite bądź częściowe uszkodzenie ścięgien mięśni poruszających głową kości ramieniowej w panewce stawu barkowego - ścięgna te otaczają jakby głowę kości ramieniowej tworząc tzw. Stożek rotatorów niekiedy określany jako pierścień rotatorów ( bo rotuja - obracają głową kości ramieniowej).

Ultrasonografia stanowi doskonałą metodę oceny wysięku i stanu zapalnego w stawach łokciowych ( zarówno wykrywania stanu zapalnego jako przyczyny bólu jak i oceny jego zaawansowania w trakcie procesu leczniczego - monitorowanie postępów leczenia). Ponadto umożliwia ocenę ciał wolnych w stawie łokciowym. Jest niezastąpioną metodą służąca ocenie przyczepów bliższych aparatu ścięgnistego mięśni prostowników nadgarstka ( umożliwia wykrycie obrzęku stanów zwyrodnieniowych, przeciążenia naderwania oraz całkowitego przerwania ciągłości ścięgien tych mięśni ) - wymienione patologie widoczne w częstym zespole bólowym łokcia określanym jako łokieć tenisisty.

Podobnie USG jest najszybszą i wysoko czułą metodą rozpoznawania podobnych patologii strony przyśrodkowej stawu - ( przyczepów ścięgnistych mięśni zginaczy nadgarstka ) zespół określany jako łokieć golfisty.

Ponadto w ocenie stawu łokciowego zwiera się ocena przyczepów dalszych mięśni dwugłowego i trójgłowego ramienia, która jest ważna dla oceny motoryki stawu łokciowego oraz stanowi element wpływający na funkcję obręczy barkowej.

Ultrasonografia może być traktowana jako metoda pomocnicza służąca ocenie powierzchni kostnych części kostnych objętych torebką stawową stawu łokciowego oraz powierzchni chrzęstnych zapewniających ruchomość w stawie.

Osobną dziedziną diagnostyki stopy stanowi badanie USG ścięgna Achillesa - nagłe ograniczenie ruchomości u chorych przewlekle np. cukrzyca, choroby zapalne (sterydoterapia) a także sportowców (zarówno profesjonalnych jak i amatorów) - nasuwa na myśl uraz - przerwanie (częściowe/całkowite) ścięgna Achillesa. Z powodu dostępności ścięgna badaniu (położenie podskórne) oraz wysokiej rozdzielczości współczesnych aparatów ultrasonografia jest współcześnie uznawana za podstawową i najlepszą metodą badania tego ścięgna.

Ultrasonograficzne badanie dłoni znajduje szerokie zastosowanie w diagnostyce bólów, obrzęków, zapaleń oraz zaburzeń czucia.

Diagnostyka zarówno pourazowych jak i chronicznych bólów nadgarstka. W USG możliwa jest ocena aparatu wiązadłowego nadgarstka.Więzadła pobocznego promieniowego oraz łokciowego nadgarstka ponadto (możliwa w aparatach o wysokiej rozdzielczości ) ocena aparatu więzadłowego w stawach międzypaliczkowych bliższych oraz dalszych a także śródręczno nadgarstkowych.